Achtenveertig Teams Stappen een WK Binnen

# Achtenerveertig teams het WK binnenlopen, ik rekende het uit en gooide de rekenmachine weg

11 juni 2026. Openingsdag van het WK. Ik zit in een bar in Toronto, op de televisie draait een voorbeschouwing. Achter de presentator hangt een enorme poule-indeling – twaalf groepen van vier, vlaggen als plakbriefjes over de hele muur. Naast me zit een man van een jaar of zeventig, met een leesbril, een pen en een vel papier dat hij uit een schrift heeft gescheurd. Hij zit al een minuut of vijftien op dat papiertje te schrijven.

"Wat bent u aan het doen?" vraag ik.

"Ik probeer de regels voor de beste nummers drie te doorgronden," zegt hij, zonder op te kijken.

"Bent u journalist?"

"Nee. Gepensioneerd accountant. Mijn hele leven cijfers gerekend. Maar dit krijg ik niet voor elkaar."

Hij legt de pen neer en schuift het papiertje naar me toe. Er staat een dicht opeengepakte tabel op – twaalf groepen, de nummers drie per groep, onderlinge vergelijking van punten, doelsaldo, doelpunten, fairplay-punten, en als alles gelijk is – loting. Rechtsonder heeft hij één woord geschreven: "FIFA". Met een vraagteken ernaast.

"Weet u," zegt hij, terwijl hij zijn leesbril afzet en schoonmaakt, "toen ik in 1974 voor het eerst naar het WK keek, waren er maar zestien teams. Je kon alle sterke landen op één hand tellen. Brazilië, Duitsland, Italië, Nederland, Argentinië. Meer niet. Stop die vijf in je hoofd en het toernooi was zo goed als gespeeld. In 1982, 24 teams. Ik kocht een boek om alles bij te houden – een WK-handboek, een pagina of tweehonderd. In 1998, 32 teams. Ik begon met Excel. In 2026 –" hij wijst naar het papiertje. "– heb ik mijn pensioencursus erbij gehaald. Nog steeds niet genoeg."

Hij neemt een slok bier en kijkt naar de met vlaggen behangen muur op de televisie. Even is het stil.

"Weet u wie dit op zijn geweten heeft?"

"FIFA?"

"Nee. Sepp Blatter. Toen hij in 1998 tot FIFA-voorzitter werd gekozen, kondigde hij aan dat het WK van 24 naar 32 teams zou gaan. De hele wereld viel over hem heen. De Engelse kranten schreven: '32 teams vernietigen de kwaliteit van het WK.' Duitse coaches zeiden: 'Te veel zwakke broeders, de groepsfase wordt een aanfluiting.' Italiaanse journalisten wijdden een hele pagina aan een artikel met de kop: 'Het WK wordt een politiek instrument.'" Hij draait zijn bierglas rond. "Vierentwintig jaar later herinnert niemand zich die kritiek nog. Iedereen herinnert zich alleen het WK van 1998: Zidane, Ronaldo, Šuker, Bergkamp. 32 teams was 'normaal' geworden."

Hij neemt nog een slok. "En nu komen er dus 48. Iedereen roept hetzelfde – het niveau daalt, de groepsfase wordt saai, te veel onbekende landen. En over twintig jaar – herinnert niemand zich die kritiek nog. Iedereen herinnert zich alleen die landen die voor het eerst het WK binnenliepen. Die kinderen die voor het eerst hun eigen vlag op televisie zagen. Die spelers die voor het eerst huilden bij hun volkslied." Hij zet het glas op tafel. "Dat is wat voetbal het beste kan – het abnormale normaal maken, en je laten vergeten dat het ooit abnormaal was."

## Van 16 naar 48: een reis die je niet herinnert, maar die altijd doorgaat

De geschiedenis van de WK-uitbreiding is, als je hem als een lijn tekent, geen lijn. Het is een trap. Elke twaalf jaar een trede omhoog.

1930 tot 1978: 16 teams. Bijna vijftig jaar lang veranderde de omvang van het WK niet. In dat tijdperk waren er zo weinig deelnemers dat je een week voor de start de basisopstelling van elk team uit je hoofd kon leren. Als je in de jaren zeventig met het WK opgroeide, was je WK-geheugen een korte familielijst – Brazilië, Duitsland, Italië, Argentinië, Nederland, Engeland. Af en toe een nieuwe naam, en dat was groot nieuws – toen Kameroen in 1982 voor het eerst meedeed, zochten sportjournalisten over de hele wereld op de kaart waar Kameroen lag.

1982: van 16 naar 24 teams. Acht extra plekken. Dat jaar zag je voor het eerst Algerije op het WK. Honduras. Nieuw-Zeeland. Velen zeiden dat 24 teams te veel was – de tweede groepsfase was ingewikkeld, met minitoernooitjes van drie teams. Maar raad eens? Iedereen wentte eraan. 1986, 1990, 1994 – 24 teams werd de nieuwe normaal.

1998: van 24 naar 32 teams. Weer acht extra plekken. Dat jaar zag je voor het eerst Jamaica op het WK. Zuid-Afrika. Japan en Zuid-Korea tegelijk. De groepsfase werd van twee naar drie weken verlengd. Je klaagde weer over de lange duur – en toen wentte je er weer aan. 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022 – 32 teams was voor jou 'normaal' geworden. Zo normaal dat toen FIFA 48 aankondigde, je eerste reactie was: "Is dat niet te veel?" – precies hetzelfde als je vader in 1982 en je opa in 1998 zeiden.

2026: van 32 naar 48 teams. Zestien extra plekken. Geen acht. Zestien. Deze sprong is groter dan alle voorgaande. De zestien extra plekken worden zo verdeeld: Afrika van 5 naar 9 – bijna een verdubbeling. Azië van 4,5 naar 8,5 – ook bijna een verdubbeling. Europa van 13 naar 16. Noord- en Midden-Amerika van 3,5 naar 6 (inclusief drie automatisch gekwalificeerde gastlanden). Zuid-Amerika van 4,5 naar 6. Oceanië van 0,5 naar 1 – die 0,5 was voor Oceanië een vloek, want het betekende dat de kampioen van Oceanië een play-off moest spelen tegen een Zuid-Amerikaans of Aziatisch team, en dan meestal verloor. Nu heeft Oceanië eindelijk een 'echte' plek. Nieuw-Zeeland – of Fiji – of welk eilandland dan ook omringd door de Stille Zuidzee – kan dromen van het WK, zonder op het laatste moment te worden verbrijzeld door de harde realiteit van een Zuid-Amerikaanse nummer vijf.

Weet je wat dat betekent? Dat een kind dat opgroeit in Suva, Fiji – dat misschien nog nooit een WK-wedstrijd live op televisie heeft gezien, omdat het WK door het tijdsverschil altijd plaatsvindt terwijl het slaapt – nu kan dromen dat zijn land op een dag op die met vlaggen behangen muur verschijnt. Niet 'als er een wonder gebeurt'. Maar 'als we goed genoeg spelen, is de plek er'. Het verschil daartussen is voor dat kind zijn hele leven.

## 48 teams is geen getal. Het is een wereldkaart die opnieuw is getekend.

Vroeger was het WK een feestje voor een select groepje. Europa en Zuid-Amerika hadden de overgrote meerderheid van de plekken. Afrika – 54 landen – had er maar 5. Azië – 47 landen – had er 4,5. Dat betekende dat je in Afrika een van de beste voetballanden van het hele continent kon zijn, maar nog steeds niet het WK haalde – omdat er niet genoeg plekken waren. Niet omdat je niet goed genoeg was. Maar omdat de deur van deze wereld voor jouw land niet wijd genoeg openging.

48 teams verandert niet het getal. Het verandert de breedte van die deur. De zestien extra plekken gaan grotendeels naar Afrika en Azië. Samen vormen deze twee continenten de overgrote meerderheid van de wereldbevolking – maar in de afgelopen WK's hadden ze samen ongeveer een derde van de plekken. De uitbreiding maakt die verhouding een beetje redelijker. Niet helemaal redelijk. Maar in ieder geval – beter dan voorheen.

## Epiloog

De gepensioneerde accountant naast me – hij heet George – vouwt zijn papiertje op en stopt het in zijn zak. Hij pakt zijn bier en neemt een grote slok.

"Ik geef het op," zegt hij.

"Wat geef je op?"

"Om uit te rekenen wie er doorgaat." Hij wijst naar het televisiescherm. "Ik wacht wel tot de wedstrijden voorbij zijn. Uiteindelijk zijn er altijd een paar verrassingen – die landen waar je nog nooit van hebt gehoord, die kinderen die voor het eerst komen. Ze komen niet kijken. Ze komen je vertellen – de deur is open. Wij zijn binnen." Hij staat op, pakt zijn bier en loopt naar de deur van de bar. Dan draait hij zich om.

"Weet je wat het mooiste is? Nu zijn er over de hele wereld meer kinderen – in Accra, in Phnom Penh, in Suva, in Tasjkent – die naar dezelfde met vlaggen behangen muur kijken, en naar een van die vlaggen wijzen – hun vlag – en zeggen: 'Kijk. Dat zijn wij.'"

Hij duwt de deur open en loopt de junizon in.

"Dus fuck die berekeningen. 48 teams is prima. Hoe meer, hoe beter. Laat de hele wereld binnenkomen."

De deur valt achter hem dicht. Op de televisie flikkert de poule-indeling. Ik kijk naar de met vlaggen behangen muur – twaalf groepen, achtenveertig vlaggen – en ik berg het notitieboekje op dat George op tafel heeft laten liggen. Op zijn papiertje, onder het vraagteken naast 'FIFA', heeft hij nog een regel toegevoegd. Het handschrift is haastig, maar ik kan lezen wat hij heeft geschreven:

"Welcome to the party."